Uroczystości ku czci mieszkańców Sumina zamordowanych 29 stycznia 1943 roku, odbyły się w godzinach popołudniowych i wieczornych 28 stycznia 2023 roku. Organizatorami wydarzenia byli: wójt gminy Tarnawatka, Stowarzyszenie im. Marianny Gumieli oraz mieszkańcy Sumina.

          Obchody rozpoczęły się złożeniem wieńców na cmentarzu parafialnym w Tarnawatce, gdzie we wspólnej mogile pochowane zostały zwłoki ofiar pacyfikacji oraz na pamiątkowej płycie w Suminie, nieopodal drogi krajowej.

          Wśród uczestników rocznicy znaleźli się: Katarzyna Gucz – członek Zarządu Powiatu Tomaszowskiego, dyrektor Muzeum Regionalnego w Tomaszowie Lub. Robert Czyż, proboszcz parafii prawosławnej p.w. Św. Mikołaja ks. Dariusz Wasiluk, proboszcz parafii Tarnawatka ks. Tomasz Demczuk, dyrekcja ZSiP w Tarnawatce – Dorota Ciećko i Barbara Kierepka oraz władze gminy z wójtem Piotrem Pasiecznym przewodniczącą rady Kazimierą Mańdziuk na czele. Licznie stawili się także mieszkańcy Sumina, w tym strażacy i członkowie KGW z przewodniczącą Justyną Jakimczuk oraz goście z innych miejscowości, w tym rodziny osób zamordowanych.

          W kościele parafialnym Mszę Św. w intencji ofiar niemieckiej pacyfikacji odprawił ks. Tomasz Demczuk. Za zmarłych modlił się także ks. Dariusz Wasiluk. Oprawę muzyczną nabożeństwa zapewnił Chór „Tomaszowiacy” pod batutą Mariana Gumieli.

          Następną część obchodów stanowiła wieczornica, podczas której przedstawiona została historia Sumina oraz rekonstrukcja tragicznych wydarzeń ze stycznia 1943 roku.

          W inscenizacji udział wzięli rekonstruktorzy reprezentujący: Grupę Rekonstrukcji Historycznej Ludności Cywilnej Tomaszów Lubelski, Tomaszowski Szwadron im. 1-go Pułku Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza, członkowie rodziny Gumielów oraz pracownicy Urzędu Gminy.

          Zgromadzeni na sali widzowie mogli obejrzeć pełną wzruszeń i emocji opowieść o dawnym Suminie, jego mieszkańcach oraz bestialskim mordzie popełnionym przez hitlerowskich okupantów, który zakończył życie większości z nich. Scenariusz rekonstrukcji napisał sekretarz gminy Marian Szałapski, który był także jej reżyserem oraz wcielił się w rolę narratora. Eksponatów do budowy scenografii użyczyli: szkoła w Tarnawatce, rekonstruktorzy z Tomaszowa Lub. oraz ks. Dariusz Wasiluk. Efekty specjalne na sali zapewnił Sylwester Gumiela, a na zewnątrz członkowie Tomaszowskiego Szwadronu oraz strażacy z Sumina. Za nagłośnienie oraz światła odpowiedzialni byli pracownicy urzędu gminy Łukasz Litwińczuk i Piotr Pankiewicz. Odczytywaniu listy pomordowanych towarzyszył utwór Tomaso Albinoni Adagio g-moll, który na skrzypcach odegrała Magdalena Gumiela-Fryc. Natomiast Wojciech Fryc na trąbce wykonał Ciszę. Na zakończenie Magdalena Kulas odczytała modlitwę niewinnej ofiary.

          Sugestywne odgrywanie ról przez rekonstruktorów, nastrojowa muzyka, narracja z odpowiednią intonacją głosu i tekstem z każdą chwilą potęgującym napięcie i grozę oraz zastosowane środki wyrazu artystycznego, stworzyły niesamowite widowisko. Widzowie w świetlicy w Suminie, byli nie tylko biernymi obserwatorami. W pewnym momencie znaleźli się w samym centrum tragicznych wydarzeń, w wyniku których śmierć poniosło około 50 niewinnych osób, w tym dzieci i kobiet. Wzruszeń i łez, które towarzyszyły wszystkim, nie dało się ukryć.

          Po rekonstrukcji wójt Piotr Pasieczny złożył podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się zorganizowania uroczystości.

          Na zakończenie obchodów uczestnicy otrzymali ciepły posiłek przygotowany przez KGW Sumin.

          Fotorelacje z uroczystości można obejrzeć na stronie GOK Tarnawatka na Facebook, a film z rekonstrukcji w serwisie YouTube wpisując: Obchody 80-tej rocznicy pacyfikacji wsi SUMIN 28 stycznia 2023.

 

Kazimiera Mańdziuk            

 

 

Udostępnij: